Wisła jest ostatnią dużą rzeką w Europie Środkowej
o dobrze zachowanych naturalnych cechach, podtrzymującą różnorodne formy
życia. W związku z szeregiem niekorzystnych zjawisk zachodzących w przyrodzie,
znaczenie rzeki oraz jej doliny jako "korytarza ekologicznego"
łączącego Bałtyk z Karpatami nabierało coraz większego znaczenia i dlatego
w celu ochrony oraz zachowania walorów przyrodniczych, historycznych
i kulturowych regionu Doliny Dolnej Wisły w 1993 r. utworzono Zespół
Nadwiślańskich Parków Krajobrazowych (Rozporządzenie nr 142/93 Wojewody
Bydgoskiego z dnia 6 maja 1993 r., Dz. Urz. nr 11 z dn. 9 sierpnia
1993r). Niezależnie w sąsiedztwie, po drugiej stronie Wisły 15 maja
1998 r. powołano Chełmiński Park Krajobrazowy, (Rozporządzeniu nr 11/98
Wojewody Toruńskiego, Dz. Urz. nr 16, póz. 89). W tym samym roku Zespół
Nadwiślańskich Parków Krajobrazowych zmienia nazwę na Nadwiślański Park
Krajobrazowy (Rozporządzenie nr 33/98 Wojewody Bydgoskiego z dnia
31 sierpnia 1998r., Dz. Urz. nr 54 z dn. 11 września 1998r., póz. 256).
W marcu 1999 roku następuje połączenie dwóch parków
w Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Wisły (Rozporządzenie nr 50/99 Wojewody
Kujawsko - Pomorskiego, Dz. Urz. nr 24 z dn. 13 kwietnia 1999r., póz.
142). Stan ten utrzymuje się do dnia 21 maja 2003 roku, kiedy to Park
Krajobrazowy Doliny Dolnej Wisły zmienia ponownie swoją nazwę na Zespół
Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego (Zarządzenie nr. 144/03
Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 maja 2003 r.).
Pomimo kilkukrotnej zmianie nazwy Parku ochronie podlega
prawo i lewobrzeżna część Wisły na odcinku od Bydgoszczy do miejscowości
Nowe. Obszar o długości prawie 100 km. i powierzchni ponad 60 tys. ha
jest największym zespołem prawnie chronionym w województwie kujawsko-pomorskim.
Pod względem administracyjnym, położony jest na terenie 4 powiatów i
16 gmin.
Szczególne walory przyrodnicze, duże zróżnicowanie
rzeźby terenu, gleb, klimatu oraz wód znajduje swoje odzwierciedlenie
w bogactwie flory i fauny. Na terenie Zespołu Parków znajduje się 14
rezerwatów przyrody, występuje wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt,
które chronione są w ramach opracowanego programu czynnej ochrony gatunków
zagrożonych. W granicach Parku znajduje się 97 pomników przyrody ożywionej
(pojedyncze drzewa i ich zgrupowania) oraz 4 obiekty przyrody nieożywionej
(jaskinia, głaz narzutowy i dwa źródła), które wzbogacone są przez cenne
obiekty historyczne Chełmna, Świecia i Nowego.