Menonici - odłam protestanckiego ugrupowania
anabaptystów, powstały w XVI wieku we Fryzji (Niderlandy), w wyniku
dzialalności Menno Simmonsa (1496-1559), autora podstawowej dla menonitów
pracy "Fundamentbook" (1539). Menonici odrzucają całkowicie
chrzest dzieci, wprowadzają natomiast chrzest dorosłych, uznają również
Eucharystię. Te dwa sakramenty rozumiane są przez nich jako zewnętrzny
przejaw nieustannego oddziaływania Boga na wiernych. Menonici wzbraniają
się przed obejmowaniem urzędów, służbą wojskową i przysięgą, obowiązuje
ich surowa dyscyplina i karność kościołowi, wynikająca z dosłownego
tłumaczenia nauk ewangelicznych. Od 1683 ośrodkiem działalności menonitów
jest założone przez nich miasto Germantown (USA).
W Polsce pojawili się w połowie XVI wieku jako emigranci
z Fryzji i Holandii i pod patronatem królów polskich, szlachty i władz
miejskich rozpoczęli intensywne zasiedlanie doliny Wisty i Pomorza.
Następne fale migracji menonitów miały miejsce w 1784 i 1786 r.; przybywali
wówczas do wschodniej Małopolski, m.in. w okolice Szczerca, a przed
1795 powstał również zbór menonitów w Kazuniu na Mazowszu.
Elementy wiary i prawa panujące w obrębie gmin, cechy
psychiczne, jak: pracowitość, sumienność, uczciwość, surowa moralność,
pomoc sąsiedzka, zwłaszcza podczas kataklizmów, wkrótce przekonały Polaków,
że menonici nie stanowią żadnego zagrożenia. Ci regularnie płacili podatki
(czynsz), a także niebagatelne kwoty w celu uzyskania zwolnienia dla
synów od służby wojskowej i meliorowali kolejne obszary podmokłe.
Niestety po rozbiorach (po 1772 roku) sytuacja menonitów
uległa pogorszeniu. Wielu z nich opuściło Polskę, udając się nad
Dniepr i Wołgę, ale i tu nie przebywali długo, gdyż po 1874 roku poddawano
represjom wszystkich, którzy odmawiali udziału w wojnach. Rozpoczęła
się kolejna emigracja, tym razem do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Brazylii,
Meksyku, Indii, Zairu, gdzie potomkowie żyją do dziś, kultywując tradycje
swych przodków. Tych, którzy zdecydowali się pozostać w naszym kraju,
po II wojnie światowej przymusowo wysiedlono, sprowadzając na ich miejsce
ludność ze wschodniej Polski.
Prowadzone wielkie prace melioracyjne poprzez budowę
wałów przeciwpowodziowych i grobli, menonici przekształcili obszar
dolinny w system pól uprawnych i pastwisk. Krajobraz ten przetrwał do
dzisiaj wraz z pozosta-łościami specyficznej holenderskiej drewnianej
zabudowy z cmentarzami, szkołami oraz domami modlitw.